Interview met Prof. Dr. Zißler – Directeur van het Technologietransfercentrum (TTZ) voor bouwbiologie en gezond wonen

Testo: Waarom wordt het thema luchtkwaliteit volgens u, ondanks de hoge relevantie, vaak onderschat of “over het hoofd gezien”?

Prof. Dr. Zißler:
Lucht is ons meest gebruikte “levensmiddel” – we ademen dagelijks ongeveer 12.000 liter in. Toch besteden we er nauwelijks aandacht aan. Dat komt vooral door de onzichtbaarheid ervan: vervuiling wordt nauwelijks waargenomen, acute symptomen treden zelden op en de langetermijngevolgen worden vaak onderschat.

Binnen de gebouwensector ligt de focus nog steeds sterk op energie-efficiëntie, bouwkosten en design – dus op wat zichtbaar en eenvoudig meetbaar is. De gezondheidsimpact van binnenlucht raakt daardoor vaak op de achtergrond, hoewel het effect op welzijn, productiviteit en ziekteverzuim wetenschappelijk is aangetoond.

Dit wordt versterkt door het ontbreken van bindende normen, de wijdverbreide houding “verluchten is voldoende” en een gebrek aan meet- en beoordelingsmethoden. Daardoor blijft luchtkwaliteit voor velen moeilijk tastbaar en slecht vergelijkbaar.

De grote kans ligt in continue monitoring, onderbouwd onderzoek en duidelijke communicatie. Door de samenwerking tussen wetenschap en industrie kunnen oplossingen ontstaan die gezonde binnenlucht structureel verankeren in ontwerp, gebruik en dagelijks leven.

Testo: Welke directe en indirecte gezondheidsrisico’s zijn verbonden aan een slecht binnenklimaat?

Prof. Dr. Zißler:
Een slecht binnenklimaat is geen comfortprobleem, maar een serieus gezondheidsrisico. Op korte termijn uit zich dit in vermoeidheid, hoofdpijn, irritatie van ogen, neus en luchtwegen en concentratieproblemen.

Op lange termijn zijn de gevolgen veel ernstiger: chronische luchtwegaandoeningen, een verhoogde belasting van het hart- en vaatstelsel en zelfs cellulaire stress, die tegenwoordig biologisch aantoonbaar is. Onvoldoende ventilatie en een te hoge of te lage luchtvochtigheid verhogen bovendien het infectierisico en bevorderen bacteriegroei. Zelfs matige blootstelling aan verontreinigende stoffen kan oxidatieve stress en sluimerende ontstekingen veroorzaken.

Testo: Welke rol speelt de correcte meting van het luchtdebiet (volumestroom)?

Prof. Dr. Zißler:
De juiste meting van het luchtdebiet is niet alleen een technische, maar vooral een gezondheidskwestie. Zelfs kleine afwijkingen in luchttoevoer kunnen meetbare effecten hebben op welzijn en fysiologische processen.

Een te laag luchtdebiet zorgt ervoor dat CO₂, VOC’s en fijnstof langer in de ruimte blijven. Dit belast de luchtwegen en slijmvliezen en kan zelfs de celgezondheid beïnvloeden, onder andere via ontstekingsreacties en oxidatieve stress.

Daarom is een nauwkeurige meting en continue monitoring van de volumestroom essentieel – niet alleen voor comfort en energie-efficiëntie, maar ook als belangrijk onderdeel van gezondheidspreventie.

Testo: Hoe zinvol zijn PMV/PPD-waarden in de praktijk?

Prof. Dr. Zißler:
PMV en PPD zijn gevestigde indicatoren voor thermisch comfort. Ze zijn zeer nuttig om het comfortniveau te beoordelen, maar geven geen volledig beeld van de luchtkwaliteit.

Voor een holistische beoordeling moeten ze worden aangevuld met parameters zoals CO₂, VOC’s, fijnstof en luchtvochtigheid. Ze zijn dus waardevol, maar niet volledig.

Testo: Is CO₂ een betrouwbare indicator voor luchtkwaliteit?

Prof. Dr. Zißler:
Een lage CO₂-waarde betekent niet automatisch goede luchtkwaliteit. CO₂ is vooral een indicator voor ventilatie-efficiëntie en bezetting.

Zelfs matig verhoogde waarden (1.000–1.500 ppm) kunnen de cognitieve prestaties merkbaar verminderen: tragere reacties, meer fouten en slechtere besluitvorming.

Daarom evolueert de markt naar gecombineerde meetsystemen die CO₂ koppelen aan andere parameters zoals VOC’s en fijnstof, voor een vollediger beeld.

Testo: Welke parameters zijn het belangrijkst?

Prof. Dr. Zißler:
Een goede beoordeling vereist meerdere parameters: VOC’s, fijnstof (vooral PM2.5), temperatuur, luchtvochtigheid en luchtstroming. Afhankelijk van de regio kunnen ook ozon, stikstofoxiden en radon relevant zijn.

Ook microbiologische belasting – zoals schimmels, bacteriën en virussen – speelt een belangrijke rol, vooral in gevoelige omgevingen zoals scholen en ziekenhuizen.

Testo: Zijn er praktijkvoorbeelden?

Prof. Dr. Zißler:
Ja, er zijn veel positieve voorbeelden. In moderne kantoren leiden slimme ventilatie en monitoring tot minder vermoeidheid, betere concentratie en hogere tevredenheid.

In scholen verbeteren leerprestaties en daalt het ziekteverzuim. In ziekenhuizen verminderen infectierisico’s en herstellen patiënten sneller.

De sleutel is continue monitoring gecombineerd met intelligente ventilatiesturing.

Testo: Wat kunnen mensen zelf doen?

Prof. Dr. Zißler:
Er zijn veel eenvoudige maatregelen: regelmatig verluchten (5–10 minuten), luchtvochtigheid controleren (40–60%) en vervuilingsbronnen beperken zoals sprays en schoonmaakmiddelen.

Luchtzuiveraars kunnen helpen in slecht geventileerde ruimtes. Planten zijn een aanvulling, maar geen vervanging.

Het belangrijkste is bewust omgaan met het binnenklimaat. Wie de factoren kent, kan gericht verbeteren en zo een gezonde en productieve omgeving creëren.